Natur am Byth!

Disgrifiad

Prosiect Adfer Gwyrdd blaenllaw newydd yw partneriaeth Natur am Byth! Caiff ei gefnogi gan Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol. Mae’n un o naw elusen amgylcheddol gyda Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) sy’n darparu rhaglen allgymorth gymunedol a threftadaeth naturiol fwyaf Cymru i achub rhywogaethau rhag cael eu colli ac ailgysylltu pobl â byd natur.

Bydd rhaglen Natur am Byth! yn gweithredu prosiectau amrywiol gyda'r nod o warchod gwahanol rywogaethau. Un ohonyn nhw yw Natur am Byth Môr sy'n canolbwyntio ar y môr dan arweiniad y Gymdeithas Cadwraeth Forol. Bydd y fenter benodol hon yn canolbwyntio ar dair rhywogaeth allweddol: morwellt, môr-wyntyll pinc, ac wystrys brodorol, ynghyd ag ymdrin â’r thema hollbwysig o ansawdd dŵr. Bydd Natur am Byth Môr yn digwydd yn Ynys Môn, Pen Llŷn, a Sir Benfro. Isod mae crynodeb o gydran morwellt y prosiect.

Lleoliadau

• Porthdinllaen
• Dale

Dolenni

•          Natur am Byth! - Pen Llŷn a’r Sarnau

• Natur am Byth! – Ardal Cadwraeth Arbennig Morol Sir Benfro

Amcan y Prosiect:

Prif amcan y prosiect hwn yw lleihau effaith amgylcheddol systemau angori trwy osod sawl System Angori Uwch (AMS) ar draws Ynys Môn a Phen Llŷn. Mae'r systemau datblygedig hyn wedi'u cynllunio i leihau'r difrod i wely'r môr, diogelu ecosystemau morol, a chefnogi gweithgareddau morol cynaliadwy. Yn Sir Benfro, lle nad oes unrhyw angorfeydd o fewn dolydd morwellt, mae’r prosiect yn helpu i gynnal a chadw nodau a bwiau dolydd morwellt presennol er mwyn helpu i amddiffyn y morwellt rhag angori.

Prif Weithgareddau:

1. Gosod Systemau Angori Uwch (Ynys Môn a Phen Llŷn):

• Defnyddio technolegau angori o'r radd flaenaf y profwyd eu bod yn lleihau aflonyddwch gwely'r môr ac yn diogelu cynefinoedd morol.
• Gweithredu'r systemau hyn mewn lleoliadau strategol ar draws Ynys Môn a Phen Llŷn, a adnabuwyd trwy asesiadau effaith amgylcheddol ac ymgynghoriadau gydag arbenigwyr morol a defnyddwyr safleoedd.

2. Ymgysylltu â'r Gymuned a Rhanddeiliaid (Ynys Môn a Phen Llŷn, a Sir Benfro):

• Ymgysylltu â chymunedau lleol, gan gynnwys pysgotwyr, cychwyr hamdden, a defnyddwyr eraill y safle, i gasglu mewnbwn a sicrhau bod y systemau angori newydd yn diwallu anghenion lleol.
• Cynnal gweithdai, sesiynau gwybodaeth, a chyfarfodydd cynllunio cydweithredol i drafod y systemau angori newydd.
• Gweithio gyda phartneriaid a chysylltiadau lleol i godi ymwybyddiaeth o forwellt, ei fanteision, a gweithgareddau a allai effeithio arno.

3. Monitro ac Asesu Amgylcheddol (Ynys Môn a Phen Llŷn):

• Monitro effaith amgylcheddol y systemau angori newydd trwy asesiadau gwyddonol rheolaidd.
• Dadansoddi'r data a gasglwyd i fesur llwyddiant y prosiect a gwneud yr addasiadau angenrheidiol.

4. Allgymorth ac Addysg (Ynys Môn a Phen Llŷn, a Sir Benfro):

• Datblygu deunyddiau a rhaglenni addysgol i godi ymwybyddiaeth am forwellt a'i bwysigrwydd.
• Partneru ag ysgolion lleol, prifysgolion, a sefydliadau amgylcheddol i hyrwyddo ymdrechion cadwraeth forol.

Strategaeth Ymgysylltu:

Mae ymgysylltu yn gonglfaen i’r prosiect hwn, gan sicrhau bod lleisiau cymunedau lleol a defnyddwyr safleoedd yn cael eu clywed a’u hymgorffori yn y broses gynllunio a gweithredu. Trwy feithrin perthnasoedd cryf a chyfathrebu agored gyda rhanddeiliaid, nod y prosiect yw adeiladu ymdeimlad o berchnogaeth a chyfrifoldeb ymhlith y gymuned, a fydd yn arwain at ganlyniadau gwell a chynaliadwyedd hirdymor.

Canlyniadau Disgwyliedig:

• Manteision Amgylcheddol: Lleihad sylweddol yn yr aflonyddwch ar wely'r môr a gwell iechyd i ecosystemau morol.
• Cynnwys y Gymuned: Mwy o ymwybyddiaeth a chyfranogiad gan gymunedau lleol mewn ymdrechion cadwraeth forol.
• Arferion Cynaliadwy: Mabwysiadu Systemau Angori Uwch fel arfer safonol lle mae angorfeydd yn bodoli o fewn dolydd morwellt, a gosod model ar gyfer ardaloedd arfordirol eraill.
• Penderfyniadau a Yrrir gan Ddata: Casglu a dadansoddi data cynhwysfawr i lywio prosiectau a pholisïau cadwraeth forol yn y dyfodol.

Canlyniad:

Trwy osod Systemau Angori Uwch a chynnwys cymunedau lleol yn weithredol, mae'r prosiect hwn yn anelu at gyfrannu at amgylchedd morol cynaliadwy yn Ynys Môn a Phen Llŷn, a Sir Benfro. Bydd y dull cydweithredol yn sicrhau bod y manteision yn cael eu teimlo’n eang, gan sicrhau iechyd ecosystemau morol a bywoliaeth y rhai sy’n dibynnu arnynt.

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch ag:

Alison Hargrave – Cydlynydd Rhanbarthol Llŷn ac Ynys Môn, Natur am Byth Môr

Email: alisonpalmerhargrave@gwynedd.llyw.cymru